Foto: Bob Awick

Afgelopen vrijdag bracht BBB-fractievoorzitter Henk Vermeer een werkbezoek aan de gemeenten Hilversum en Wijdemeren. Daar staat een bestuurlijke fusie op stapel waarbij Wijdemeren wordt opgeheven en opgaat in de veel grotere gemeente Hilversum. De Tweede Kamer moet hierover nog formeel besluiten. Wat begon als een gesprek over herindeling, ging al snel over iets fundamentelers: vertrouwen. Vertrouwen van inwoners in hun bestuur, en de vraag of zij nog wel echt iets te zeggen hebben over hun eigen leefomgeving.

Inwoners voelen zich gepasseerd

In gesprekken met inwoners kwam één boodschap steeds terug: het gevoel dat het besluit al vaststond voordat zij hun stem konden laten horen. Veel inwoners geven aan dat participatie pas serieus op gang kwam toen er weerstand ontstond. Voor hen voelt het alsof zij achteraf mochten reageren op een proces dat in feite al beklonken was. Dat gevoel van “dit wordt toch wel doorgedrukt” tast het vertrouwen in de politiek direct aan.

“Wij zijn geen Hilversum”

Wijdemeren bestaat uit dorpen met een sterke eigen identiteit. Inwoners voelen zich verbonden met hun dorp, niet met een grotere stad. “Wij zijn geen Hilversum,” klonk het meerdere keren. De zorg is duidelijk: dat deze dorpen straks opgaan in een grote gemeente en feitelijk wijken worden van Hilversum, met besluitvorming op grotere afstand en minder oog voor lokale belangen.

Symbool van doorgeslagen schaalvergroting

Voor BBB staat dit dossier niet op zichzelf. Het past in een bredere trend waarin gemeenten steeds groter worden gemaakt, terwijl de afstand tussen overheid en inwoners juist groeit. “Schaalvergroting wordt vaak gepresenteerd als oplossing, maar in de praktijk zien we dat het leidt tot minder betrokkenheid en minder vertrouwen”, zegt Vermeer. “Juist dat gevoel hoorden we hier keer op keer terug.”

Problemen erkennen, maar zonder draagvlak geen fusie

Tegelijkertijd is er realiteitszin. Inwoners erkennen dat er problemen zijn: een kwetsbare financiële positie, een ambtelijke organisatie onder druk en stroperige processen. Sommigen zien de fusie daarom als een verstandshuwelijk. Maar juist dan geldt: zonder draagvlak geen duurzame oplossing.

“BBB vindt dat je een gemeente niet opheft zonder dat inwoners daar zelf iets over te zeggen hebben”, zegt Vermeer.

Referendum als herstel van vertrouwen

Daarom heeft Vermeer namens BBB een voorstel ingediend voor een raadplegend referendum. Niet om het proces te vertragen, maar om het gebrek aan inspraak te herstellen. “Want een besluit kan bestuurlijk nog zo logisch lijken, uiteindelijk moet het ook gedragen worden door de mensen om wie het gaat”, stelt Vermeer.

“Zonder draagvlak geen vertrouwen. En zonder vertrouwen geen sterke gemeente.”