Henk Vermeer: “Extreme klimaatscenario’s gepresenteerd alsof ze de meest waarschijnlijke toekomst waren”

BBB stelt Kamervragen nadat het IPCC afstand genomen heeft van het veelgebruikte klimaatrampscenario. Volgens de partij is jarenlang beleid gemaakt op basis van een scenario dat internationaal al langer als onrealistisch werd gezien.

BBB-fractievoorzitter Henk Vermeer wil weten welke gevolgen dit heeft voor Nederlands klimaatbeleid en grote publieke investeringen. “Jarenlang zijn extreme klimaatscenario’s gepresenteerd alsof ze de meest waarschijnlijke toekomst waren. BBB wil helderheid over hoe groot de invloed daarvan is geweest op beleid, miljardeninvesteringen en publieke communicatie.”

BBB vraagt het kabinet onder meer welke projecten en programma’s gebaseerd zijn op het scenario en of instellingen als het KNMI en PBL hun uitgangspunten nu gaan aanpassen. “Klimaatbeleid moet gebaseerd zijn op realistische aannames en transparante wetenschap. Daar mag geen twijfel over bestaan.”

Vragen van het lid Vermeer (BBB) aan de ministers van Klimaat en Groene Groei en van Infrastructuur en Waterstaat over het artikel ‘IPCC schrapt rampscenario: opwarming hooguit nog ‘maar’ 3,5 graden in 2100’ en de naar aanleiding hiervan gemaakte uitzendingen van de Radio 1 podcast OP Z’N KOP met onderzoeksjournalist Marcel Crok en KNMI-directeur Maarten van Aalst en de reactie van het KNMI op haar website

1. Kunt u bevestigen dat nationaal en internationaal onderzoekers al bijna tien jaar waarschuwen dat het RCP8.5-scenario onwaarschijnlijk is en niet meer gebruikt zou moeten worden voor beleidsdoeleinden? [i] [ii] [iii]?
   
2. Waarom heeft het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) en in het verlengde daarvan het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) dit advies al die jaren in de wind geslagen
   
3. Kunt u bevestigen dat sinds de publicatie van dit RCP8.5-scenario in 2011 er wereldwijd naar schatting meer dan 100.000 wetenschappelijke artikelen zijn verschenen die gebruikmaken van dit scenario en een veelvoud aan media-uitingen.
   
4. Hoe kijkt u daarop terug, nu blijkt dat dat scenario nooit plausibel is geweest?
   
5. Kunt u bevestigen dat het midden-scenario voortaan als “business as usual” mag worden gezien/gebruikt?
   
6. Deelt u de mening dat op basis van het RCP8.5- (en diens opvolger het SSP5-8.5) scenario het IPCC, het KNMI en in het verlengde daarvan ook de Nederlandse overheid veel te alarmistisch zijn geweest over klimaatverandering?
   
7. Gaat u de overheidspagina over klimaatverandering met spoed herschrijven in het licht van de ‘nieuwe’ inzichten omdat daar bijvoorbeeld nog staat dat de zeespiegel in 2100 wel 1,2 meter (of zelfs 2 meter) kan stijgen maar dat dit was gebaseerd op het RCP8.5-scenario.[iv]?
   
8. Heeft u de reactie van het KNMI gezien[v] op de nieuwe scenario’s en vindt u het acceptabel dat het instituut zelfs nu nog doet alsof er niets veranderd is dat hoewel het KNMI erkent dat RCP8.5 niet langer realistisch is, toch weigert haar eigen scenario’s, die op RCP8.5 gebaseerd zijn, aan te passen?
   
9. Misleidt het KNMI hiermee alle sectoren en (lagere) overheden die gebruikmaken van de KNMI-scenario’s en gedraagt het KNMI zich in Nederland daarmee niet veel te veel als eenoog koning (een kennismonopolist)?
   
10. Hoe kan het dat het IPCC in haar zesde rapport in 2021 al waarschuwde dat RCP8.5 (en SSP5-8.5) niet langer plausibel was en het KNMI bij de 2023 klimaatscenario’s dit scenario toch gewoon weer inzette?[vi]
    
11. Kunt u het KNMI vragen met spoed en in het Engels een reactie te schrijven op de kritiek van Pielke Jr, aangezien de internationaal zeer goed in dit dossier ingevoerde onderzoeker Roger Pielke Jr op social media onmiddellijk de publieke reactie van het KNMI op de nieuwe scenario’s bekritiseerde [vii] en volgens hem de reactie van het KNMI diverse “onjuiste beweringen” zou bevatten en ook Volkskrant-journalist Maarten Keulemans constateerde dat op social media platform X[viii] wat natuurlijk zeer ernstig zou zijn voor een overheid die zelf zegt het bestrijden van mis- en desinformatie zo belangrijk te vinden?
    
12. Kunt u ervoor zorgen dat het PBL, het KNMI en bewindslieden als uzelf voortaan de echte reden geven voor het verlaten van RCP8.5 en kunt bevestigen dat een belangrijk kritiekpunt van Pielke Jr klopt dat diverse onderzoekers, waaronder Detlef van Vuuren van het PBL, de eerste auteur van de nieuwe scenariopaper[ix], en ook het KNMI, ten onrechte beweren dat het ‘rampenscenario’ is verlaten vanwege het succes van het beleid, met name het goedkoper worden van zonne- en windenergie en ook de minister suggereerde dit in haar interview bij het programma Ongehoord Nieuws maar dat de werkelijke reden dat het ‘rampenscenario’ is verlaten is dat de aannames erachter altijd al onrealistisch geweest zijn, namelijk een explosieve stijging van steenkoolgebruik in de 21e eeuw?
    
13. Kunt u laten onderzoeken hoe het mogelijk is geweest dat juist dit niet plausibele RCP8.5-scenario gebruikt werd als het enige referentie- of ook wel business-as-usual-scenario?
    
14. Deelt u de mening dat RCP8.5 nooit als referentiescenario gelabeld had moeten worden en dat beleidsmakers daarmee jarenlang op het verkeerde been zijn gezet?
    
15. Kunt u navragen en toelichten waarom het PBL het niet eens opportuun achtte om een persbericht de deur uit te doen, terwijl een PBL-medewerker eerste auteur van de internationale paper is waarmee de nieuwe IPCC-scenario’s zijn gelanceerd?
    
16. Zou dit ook niet gebeurd zijn als het nieuwe hoogste scenario hoger uitgevallen zou zijn dan RCP8.5, met andere woorden als de boodschap had kunnen zijn “it is worse than we thought” en deelt u de mening dat dergelijke institutionele bias ongewenst is?
    
17. Kunt u bevesboektigen dat het nieuwe hoogste scenario CMIP7 High geen referentiescenario is en dus niet als zodanig gebruikt en gecommuniceerd moet worden?
    
18. Kunt u bevestigen dat dit betekent dat toekomstig eventueel beleidssucces nooit gerelateerd kan worden aan dit scenario?
    
19. Kunt u bevestigen dat het nieuwe hoge scenario (CMIP7 High) gebaseerd is op het SSP3-scenario en niet op het eerder gebruikte SSP5-scenario?
    
20. Kunt u met spoed laten uitzoeken hoe het mogelijk is dat dit scenario uitgaat van een bevolkingstoename in 2100 van maar liefst 14,5 miljard mensen[x], wat haaks staat op projecties van de VN (+/- 10 miljard in 2100) en het IMHE (+/- 9 miljard in 2100)?
    
21. Deelt u de mening dat het niet opnieuw moet gebeuren dat de klimaatgemeenschap tien jaar of langer gaat werken met scenario’s die uitgaan van achterhaalde aannames?
    
22. Kunt u bevestigen onder de aanname van staand beleid (“current policies”) dat temperatuurprojecties in 2100 uitkomen op ongeveer 2,5 graden opwarming[xi] en als je dat zou combineren met realistischere aannames voor bevolkingsgroei en economische groei het tweegradendoel van Parijs zelfs haalbaar lijkt zonder aanvullend beleid?[xii]
    
23. Deelt u de mening dat er veel meer toezicht nodig is op de samenstelling en de werkwijze van de internationale commissie die de IPCC-scenario’s vaststelt, bijvoorbeeld omdat Roger Pielke Jr zijn zorgen heeft uitgesproken[xiii] over de samenstelling en het gebrek aan toezicht op de internationale commissie en waar slechts twee instituten (IIASA en PIK) die commissie domineren en transparantie over wat er besproken wordt tijdens meetings volledig ontbreekt?
    
24. Zo ja, wat gaat u internationaal doen om dat voor elkaar te krijgen?  
    
25. Gaat u het KNMI nu de opdracht geven haar scenario’s op de nieuwste ontwikkelingen aan te passen en hiermee niet te wachten tot het KNMI volgens eigen planning pas in 2029 of 2030 met een update komt?
    
26. Kunt u de Kamer met spoed een eerste inventarisatie sturen van de projecten in Nederland die gebaseerd zijn op RCP8.5 en/of SSP5-8.5 zodat de Kamer kan zien hoe dit scenario heeft doorgewerkt in de samenleving?
    
27. Kunt u in het bijzonder aangeven wat de consequenties zijn van de nieuwe inzichten voor het Nationaal Deltaprogramma waarin de Deltascenario’s 2024[xiv] voor 50% zijn gebaseerd op het nu geschrapte SSP5-8.5-scenario?
    
28. Betekenen de nieuwe inzichten dat we fors kunnen bezuinigen op het jaarlijkse budget voor het Deltaprogramma dat ongeveer 1,9 miljard euro bedraagt? 
    
29. Kunt u deze vragen afzonderlijk beantwoorden?
    

[i] https://www.nporadio1.nl/podcasts/op-zn-kop/140496/239-op-zn-kop-doemscenarios-klimaat-blijken-onzin-wie-trekt-er-aan-de-rem & https://www.nporadio1.nl/podcasts/op-zn-kop/140838/240-op-zn-kop-in-gesprek-met-het-knmi-wat-als-de-modellen-niet-kloppen

[ii] https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/wat-betekenen-de-nieuwe-emissiescenario-s-voor-de-knmi-klimaatscenario-s/

[iii] Ritchie, J., & Dowlatabadi, H. (2017). Why do climate change scenarios return to coal? Energy, 140, 1276–1291. DOI: 10.1016/j.energy.2017.08.083 

Crok, M., & de Vos, R. (2018). Waarom de KNMI-scenario’s niet zullen uitkomen. Rapport in opdracht van de Groene Rekenkamer (https://groene-rekenkamer.nl/download/GRK-rapport-KNMI-scenarios-def.pdf)

[iv] https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/klimaatverandering/gevolgen-klimaatverandering

[v] https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/wat-betekenen-de-nieuwe-emissiescenario-s-voor-de-knmi-klimaatscenario-s/

[vi] Stichting Clintel, 2023, ‘The Frozen Climate Views of the IPCC; Chapter 9: ‘Extreme Scenarios’. (https://clintel.org/wp-content/uploads/2025/06/Clintel-The-Frozen-Climate-Views-of-the-IPCC-online-version.pdf

[vii] https://x.com/RogerPielkeJr/status/2054981979725332811

[viii] https://x.com/mkeulemans/status/2055212832124289335

[ix] Geoscientific Model Development, 7 april 2026, ‘The Scenario Model Intercomparison Project for CMIP7 (ScenarioMIP-CMIP7)’. (gmd.copernicus.org/articles/19/2627/2026/)

[x] https://rogerpielkejr.substack.com/p/rcp85-is-officially-dead

[xi] https://www.carbonbrief.org/unep-new-climate-pledges-need-quantum-leap-in-ambition-to-deliver-paris-goals/

[xii] https://rogerpielkejr.substack.com/p/take-the-under

[xiii] https://rogerpielkejr.substack.com/p/the-worlds-most-important-science

[xiv] https://www.deltaprogramma.nl/documenten/2024/04/24/deltascenarios-2024-hoofdrapport