”Onuitvoerbaar en desastreus voor de Friese landbouw en leefbaarheid op het platteland”, dat is het Friese oordeel over de plannen van minister Van Essen. Het kabinet wil de ammoniakuitstoot uit de landbouw in 2035 met 42 tot 46 procent verminderen. Daarnaast dreigen rond een groot aantal Natura 2000-gebieden zones tot 1.000 meter, met vergaande beperkingen voor de landbouw. Nieuwe bedrijfsnormen, grondgebondenheidseisen en kostbare aanpassingen leggen een enorme druk op het verdienmodel van boeren.

Voor BBB Fryslân is dat onacceptabel: ”Het platteland is meer dan een verzameling landbouwbedrijven. Onze boeren vormen het fundament onder een omvangrijke economie van voedselverwerking, loonwerkers, transportbedrijven, toeleveranciers en het lokale midden- en kleinbedrijf. Als boeren verdwijnen, verdwijnen ook banen, voorzieningen en uiteindelijk de leefbaarheid van onze dorpen”.

Op woensdag 28 oktober 2026 hebben Provinciale Staten van Fryslân met een ruime meerderheid een eigen aanpak vastgesteld. ”Daarmee bewijzen we dat de Haagse plannen niet alleen onwenselijk zijn maar ook onnodig. Fryslân kiest voor een andere koers door te kiezen voor realistische doelen, samenwerking en gezond verstand”, stelt de fractie.

Vergunningsverlening mogelijk maken met natuurherstel

Doel van het Friese beleid is om weer vergunningen te kunnen verlenen aan boeren, bedrijven en voor andere activiteiten. Doordat vergunningsverlening al jaren stilligt, staan boeren en andere bedrijven op slot, doorontwikkelen en zelfs verduurzamen is praktisch onmogelijk en ook woningbouw in dorpen bij stikstofgevoelige natuurgebieden wordt geraakt. ”Met de Friese aanpak kunnen op relatief korte termijn weer vergunningen worden verleend, eerst onder voorwaarden in 2027 en vanaf 2028 hopelijk weer helemaal. Daarmee zijn we verder dan Den Haag dat wel ingrijpende maatregelen aankondigt maar geen zicht op vergunningsverlening biedt”, aldus BBB Fryslân.

Om de vergunningsverlening weer op te starten moet van de rechter worden aangetoond dat er een aanpak ligt waarmee is geborgd dat natuur zich kan herstellen en in goede staat van instandhouding komt. Daarbij maakt de Friese aanpak een duidelijk onderscheid tussen natuurherstel en stikstofreductie. Boeren en bedrijven zijn alleen verantwoordelijk voor hun eigen emissies. Natuurbeheerders voor de kwaliteit van de natuur, dat mag niet langer afgewenteld worden op de omgeving. Jarenlang is noodzakelijk beheer niet altijd goed uitgevoerd. BBB Fryslân vindt dat ze daar eerst serieus werk van moeten maken. Met hun inzet zijn concrete en afrekenbare afspraken over natuurbeheer en betere controle op de resultaten onderdeel geworden van de aanpak. ”Wie van boeren aantoonbare prestaties verwacht, mag dat ook van natuurbeheerders verlangen”, stelt de fractie.

Realistische doelen in plaats van dwang

Met de Friese aanpak kiest Provinciale Staten bewust voor een realistisch alternatief. Fryslân gaat uit van een generieke reductie van 30 procent ammoniakuitstoot in 2035 ten opzichte van 2019. De Waddeneilanden worden uitgezonderd van de generieke reductieopgave, omdat stikstof daar geen drukfactor is op de natuur. Voor de zwaarst belaste natuurgebieden in Zuidoost-Fryslân komen daar gerichte maatregelen bij. Voor Zuidoost-Fryslân begint dat met een analyse over wat er al aan stikstofreductie is behaald, wat daarbovenop nog mogelijk is en wat bedrijven daarvoor nodig hebben. Die analyse wordt niet achter een bureau gemaakt, maar in het gebied met de mensen die het betreft.

Bovenal krijgen ondernemers de ruimte om zelf te bepalen hoe zij hun uitstoot verminderen. Bijvoorbeeld door aanpassingen in veevoer, meer weidegang, slimmer bemesten en innovatie. Maatregelen die passen bij het bedrijf en die niet automatisch miljoeneninvesteringen vergen. Niet de overheid die iedere maatregel voorschrijft, maar de ondernemer die met zijn vakmanschap resultaten bereikt. Vrijwilligheid is de basis, onteigening of intrekken van vergunningen van bedrijven is geen onderdeel van deze aanpak.

Kabinet moet ruimte geven aan Fryslân

”De Friese aanpak is geen wondermiddel waarmee morgen alle vergunningen weer kunnen worden verleend. Maar het is wel een uitvoerbare koers waarin natuurherstel, een sterke landbouw en een economisch vitaal platteland gezamenlijk het uitgangspunt vormen”, meent BBB Fryslân. De fractie roept minister Van Essen daarom op om de Friese aanpak de ruimte te geven en die niet alsnog te doorkruisen met landelijke dwangmaatregelen. ”Fryslân kent zijn eigen landschap, zijn boeren en zijn natuurgebieden beter”.