Op 26 juni heeft het kabinet zijn plannen om uit de stikstofcrisis te komen naar buiten gebracht. BBB Fryslân concludeert dat er van de mooie woorden over de agrarische sector in het regeerakkoord weinig is overgebleven. Er is geen oog voor het belang van de landbouw, het platteland en onze voedselzekerheid. Dit beleid lijkt vooral gericht op het drastisch inkrimpen van de veestapel en het laten verdwijnen van zoveel mogelijk boerenbedrijven, om ruimte te maken voor meer aangelegde natuur.

Tekenend is de invoering van zones rondom alle stikstofgevoelige natuurgebieden. Binnen die zones worden boeren feitelijk gedwongen te stoppen of te vertrekken. Stikstofneerslag is hooguit op enkele honderden meters te herleiden naar een specifiek bedrijf. Zones van 500 tot 1000 meter rondom natuurgebieden zijn daarom niet wetenschappelijk te onderbouwen. Dat er op het laatste moment binnen het kabinet is onderhandeld over het aantal en de locatie van de zones, bewijst dat getroffen boeren slachtoffer zijn van politieke willekeur.

Uit de Friese aanpak blijkt dat bij de meeste stikstofgevoelige natuurgebieden in Fryslân generieke stikstofreductie voldoende is voor natuurherstel. Van de 13 aangewezen zones in Fryslân zijn er 10 volstrekt overbodig. Zelfs op Schiermonnikoog, waar boeren zelf al hebben geëxtensiveerd met 30% minder vee en de KDW al is behaald, wordt alsnog een zone ingetekend.

Kabinet verpakt fout beleid in mooie woorden

Hoewel het kabinet zegt in te zetten op doelsturing, bevat de brief vooral een lange lijst aan middelvoorschriften. Denk aan strengere regels voor bemesting, nieuwe normen voor het aantal dieren per hectare, verplichte stalaanpassingen en managementsystemen. Boeren worden verplicht tot specifieke maatregelen, zonder ruimte om te kijken wat past bij hun situatie of bedrijfsvoering. De staat bepaalt, maar de risico’s en de rekening liggen op het boerenerf.

De minister zegt dat er ruimte blijft voor provinciale plannen, maar komt ondertussen met een brief vol Haagse regie, instructieregels en uniforme landelijke maatregelen. De natuur is overal in Nederland anders. Dat geldt ook voor de landbouw, de economie en de samenleving. Maatwerk is nodig om tot goed beleid te komen: beleid dat effectief is voor natuurherstel, kan rekenen op draagvlak en tegelijk zorgt voor een vitaal platteland met een gezonde agrarische sector.

Juist dat beleid ligt in de meeste provincies klaar. Zeker in Fryslân is er een aanpak waarmee echt stappen vooruit kunnen worden gezet en vergunningsverlening weer mogelijk kan worden gemaakt. Het zou bizar en contraproductief zijn als dit minderheidskabinet daar alsnog een streep door zet.

Het zogenaamde zoet in de maatregelen, zoals het uit de wet halen van de KDW en het invoeren van een rekenkundige ondergrens, is niet meer dan het herstellen van fouten in de wetgeving. Fouten die al jaren geleden hersteld hadden kunnen worden, als de huidige kabinetspartijen dat niet stelselmatig hadden geblokkeerd. Bovendien wordt over een nieuw systeem voor vergunningsverlening, zonder het ongeschikte rekenmodel AERIUS, met geen woord gesproken.

Onbetrouwbare overheid

Voor PAS-melders en andere knelgevallen die buiten hun schuld in de problemen zitten, biedt deze brief geen enkel perspectief. Er wordt verwezen naar de aanpak PAS-melders die door het kabinet is vastgesteld. In de praktijk komt die aanpak erop neer dat PAS-melders zelf maar moeten uitzoeken of en hoe zij gelegaliseerd kunnen worden. Dat is het toppunt van onbetrouwbaarheid.

Dat geldt ook voor het voorbehoud dat de minister in de brief meerdere keren maakt over het convenant gewasbescherming. Als de afspraken in de ogen van de minister niet ver genoeg gaan, zal hij ze naast zich neerleggen. Hoe kun je afspraken maken met een partij die zich bij voorbaat niet aan die afspraken wil committeren?

Bijdraaien of vastlopen

Positief bekeken lijken D66, CDA en VVD op een aantal punten bijgedraaid in de richting van BBB en het beleid dat onder onze minister Wiersma is ingezet. Maar wie de brief van het kabinet leest, ziet daar in de voorgestelde maatregelen nog veel te weinig van terug.

Als het kabinet niet de politieke moed vindt om verder bij te draaien, wordt na het kaartje van Van der Wal ook het briefje van Van Essen een volgend dieptepunt in de stikstofcrisis. Dit voorstel zal opnieuw vastlopen in terecht verzet van provincies, boeren, bedrijven en burgers. Erger nog: alle inspanningen van ondernemers, belangenbehartigers en lagere overheden om wél tot werkbaar beleid te komen, worden hiermee ongedaan gemaakt.

Als het kabinet vergunningsverlening en vertrouwen daadwerkelijk wil herstellen, moet het drie dingen doen:

1. Provincies de ruimte en middelen geven om hun eigen beleid uit te voeren, op basis van doelsturing, maatwerk, uitvoerbaarheid, draagvlak en samenwerking met sectoren en ondernemers.
2. Fouten in de wetgeving direct herstellen, zonder voorwaarden en voorbehouden. Dat betekent: de KDW uit de wet, de rekenkundige ondergrens erin en een alternatief voor AERIUS bij vergunningsverlening.
3. PAS-melders, interimmers en andere knelgevallen zo snel mogelijk legaliseren.