Bijdrage 7 november 2025

Voorzitter, Elke regio telt! – Dat rapport uit 2023 legde de vinger op de zere plek: er gaat nog altijd te veel aandacht naar de Randstad, en te weinig naar de regio’s. En dat voelen we hier in Zeeland. De leefbaarheid staat onder druk. Terwijl elders nieuwe snelwegen worden geopend, wachten wij nog steeds op fatsoenlijke verbindingen tussen stad en dorp. Dit is oneerlijk en moet veranderen in het belang van de toekomst van Zeeland, in het belang van een leefbaar platteland. Juist nu, in tijden van formatie, moeten wij ons als Zeeuwen laten horen. 

Aan de hand van de najaarsnota en de begroting neem ik u vandaag graag mee in, voor BBB belangrijke, onderwerpen: Leefbaarheid, Zoetwater, Energie en Economie, Landbouw, Natuur en Fauna, Bereikbaarheid en Communicatie met onze Zeeuwen.

Financiën en provinciefonds

Onze financiële positie is gelukkig solide, maar nog altijd gaat er te weinig geld van het Rijk naar Zeeland als kleine provincie met grote uitdagingen. Daarom onderschrijven wij de prioriteit die (Gedeputeerde Staten) GS geeft aan Zeeland 2050, goed dat hiermee gewerkt wordt aan afspraken met het Rijk. Daarnaast pleitte BBB eerder al voor een eerlijke verdeling van het provinciefonds: verwacht GS dat deze herverdeling in januari 2027 eindelijk wel gaat lukken?

Zoetwater

Voor BBB heeft ook de beschikbaarheid van zoetwater topprioriteit. De afgelopen droge zomers lieten al zien: zoetwater is letterlijk van levensbelang. Voor onze natuur, ons drinkwater, onze veiligheid en onze voedselzekerheid.

Wij waarderen het onderzoek naar de verzoeting van de Grevelingen. Laten we alle opties, zowel zoet als zout, goed onderzoeken. Graag horen wij bij de voorjaarsnota concrete vervolgstappen en het hiervoor benodigde budget. Ook kijken wij uit naar de voortgang van projecten zoals die van zoetwateraanvoer in Reimerswaal en roepen wij op tot het versnellen hiervan.

Communicatie en zichtbaarheid

We lezen dat GS meer inzet op sociale media sinds de komst van de nieuwe commissaris. Wij zijn benieuwd: betekent dit ook een andere communicatiestrategie? Vorig jaar werd tenslotte nog gesproken over minder inzet op sociale media. En hoe verhoudt die extra 0,5 fte voor communicatie van GS zich daartoe? 

Energie en economie

We moeten blijven streven naar een realistisch energiebeleid dat haalbaar en betaalbaar is voor inwoners en bedrijven. 

Een voorbeeld wat leidt tot verduurzaming zijn kleine windmolens, in onze provincie mogen deze op bedrijventerreinen niet hoger zijn dan 21 meter tiphoogte. Er is dan bij de aanschaf nauwelijks keuze uit verschillende types die aan de nieuwste eisen voldoen. Om deze verduurzaming te stimuleren wil BBB  binnenkort komen met een voorstel om deze grens te verhogen. 

Haalbaar energiebeleid betekent ook maximale ondersteuning vanuit de overheid voor bedrijven om zich aan te passen. De motie van het CDA om te komen tot maatwerkafspraken ondersteunen wij daarom van harte, maar we roepen ook op om naar het MKB te kijken, er is een ondersteuningsfonds met ruimte voor 200 aanvragen maar daar staat de teller na 2 jaar op 11. Het MKB kan alleen van dit fonds gebruikmaken als ze van het bestaan afweten. Dus ook hier ‘communiceer’dit.

Ook energiehubs waarin ondernemers samenwerken, zijn een prachtig voorbeeld van hoe we slimme oplossingen kunnen vinden voor netcongestie, waar bedrijven samen energie delen om het volle stroomnet te ontlasten. Helaas is het streven van 10 hubs met slechts 1 gerealiseerde hub op Tholen nog lang niet gehaald. Hoe kan dit aantal worden vergroot? 

Natuur, landbouw en grondbeleid

BBB respecteert de bestaande afspraken over het Natuurnetwerk Zeeland, maar we vragen ons af waarom landbouwgrond wordt opgekocht voor biodiversiteit. Kunnen landbouw en biodiversiteit niet beter gecombineerd worden?
Kijk op dit moment eens in de polders naar de vele bloemrijke akkers, en dat in november, een parel voor het oog, voedsel voor insecten, een schuilplaats voor vogels: als dat geen bijdrage aan de biodiversiteit levert! Zulke initiatieven verdienen navolging, want behoud van gronden voor voedselproductie blijft cruciaal, zeker in deze tijd van geopolitieke spanningen. Wij zijn dan ook blij dat de minister in de Nota ruimte dit belang van gronden voor voedselproductie erkent. Helaas is er in deze nota ook weer weinig aandacht voor Zeeland en ontbreekt het onderwerp zoetwater.

In de provincie zien we nu de eerste contouren van het provinciale stikstofplan. Wij zijn blij dat er naast de oplossingen die het Rijk moet bieden ook hier stappen worden gezet zodat de vergunningverlening hopelijk snel weer op gang kan komen. Wij vinden het van groot belang dat de volgende stap, de verdere invulling van dit plan in samenspraak met de omgeving gezet wordt. Voor BBB blijft vrijwilligheid de basis en moet er ruimte blijven voor ondernemerschap. Alle sectoren moeten bijdragen. Eigen keuzes voor ondernemers, de boer aan het roer. Wij praten hier graag verder over in de komende commissie Strategische Opgaven.

Onderwijs en innovatie – Rusthoeve 2.0

We zijn benieuwd naar de verdere stappen rond Rusthoeve 2.0. Op die unieke locatie in Colijnsplaat komen straks onderwijs, onderzoek en praktijk samen. 

Wij benadrukken hierbij dat de landelijke financiering van onafhankelijk onderzoek nu vooral naar de Wageningen University & Research gaat, wat ons betreft verdienen ook andere regionale onderzoekscentra zoals de Rusthoeve ondersteuning, ga hier als provincie Zeeland vooral mee door.

Infrastructuur en bereikbaarheid

Goede bereikbaarheid is de levensader van onze provincie. Dorpen waar nauwelijks een bus rijdt zijn geen luxeprobleem, maar een dagelijkse zorg. Want zonder goed vervoer raken ouderen geïsoleerd en vertrekken jongeren. Daarom zijn wij blij met de succesvolle startprojecten van de Flex, en hopen we dat dit concept zich over heel Zeeland net zo succesvol uitrolt. Onze oproep is wel: blijf hierin scherp, start in nieuwe gebieden vroegtijdig met informeren, leer van eerdere ervaringen en blijf de lokale gemeenschap goed betrekken. Dus ook hier: communiceer!

Bereikbaarheid betekent ook een goede infrastructuur. En dus aandacht voor wegen in de hele provincie. Bereikbaarheid betekent ook een goede doorstroming en snel van A naar B komen, voor de maximumsnelheid op provinciale wegen blijven wij pleiten voor 80 km/uur en alleen wegen afwaarderen naar 60 km/uur wanneer het echt niet anders kan. 

Terecht dat er geld wordt uitgetrokken voor de rondweg Oud-Vossemeer, wij hopen dat deze snel wordt aangelegd. 

De plannen voor de Deltaweg gaan naar de volgende fase. Neem ook hier de omgeving goed mee. 

De Midden-Zeelandroute en de vervanging van de Zeelandbrug zijn gelukkig ook in beeld bij GS. Deze projecten zijn van groot belang voor onze bereikbaarheid en veiligheid. 

En ook het betrekken van een extra calamiteitenroute langs de A58 vinden wij hierbij noodzakelijk. 

We maken ons ook zorgen over voldoende financiering vanuit Den Haag. Mogelijk dat defensiegelden, de 1,5% van de NAVO-norm, hier deels voor worden benut. Zeeland heeft immers een strategisch belang met een route vanuit de haven van Vlissingen als mogelijke militaire corridor. Het belang van Zeeland voor defensie wordt met de recente dreigingen in de wereld steeds groter. BBB begrijpt dat ook oefenen hierbij voor defensie noodzakelijk is, en dat ook Zeeland daarin haar steentje moet bijdragen. Veiligheid van Nederland is immers ook ónze veiligheid.

Tegelijk vragen we aandacht voor de impact op Zeeland van de defensieplannen voor het laagvliegen met helikopters. Meer duidelijkheid over wat dit voor onze leefomgeving, voor de Zeeuwen betekent en de voorspelbaarheid over wanneer er wordt gevlogen zijn daarbij wél van groot belang, voor mens én dier. Daarom dienen wij de motie ”Geef Zeeland duidelijkheid over uitbreiding activiteiten defensie” in, die mede wordt ingediend door CDA, VVD, CU, JA21, en vraag ik de voorzitter om het dictum voor te dragen.

Transport en chauffeurs – Motie Central Gates

Goede bereikbaarheid geldt ook voor transport. Zonder transport staat alles stil. Wij als samenleving willen 24×7 voorzien worden van alles wat we nodig denken te hebben. Dit kan niet zonder chauffeurs. Wij moeten daarom goed zorgen voor deze chauffeurs. Internationale chauffeurs verdienen schone, veilige rustplaatsen met voorzieningen. Op dit moment mist Zeeland zulke plekken, terwijl het Rijk daar wel geld voor beschikbaar heeft. Zeker gezien de ontwikkelingen in de havens en de toekomstige tolvrije tunnel voor vrachtwagens is er meer parkeergelegenheid voor vrachtwagens nodig.
Daarom dienen wij de motie: Central Gate in welke mede wordt ingediend door SGP, CDA, CU, JA21 en PVV en vraag ik de voorzitter om het dictum voor te dragen.

Faunaschade – Twee moties

De open-eindregeling faunaschade groeit fors. En terecht want de boer moet altijd gecompenseerd worden voor schade door fauna. Het echte probleem is dus de groei van fauna en de plek waar zij foerageren. Naast financiële schade levert dit ook frustratie op. Een boer wil voedsel produceren, geen ganzen voeren. Op sommige akkers zie je honderden ganzen neerstrijken. Wat bedoeld is als eten voor mensen, verdwijnt in één nacht in de magen van deze vogels.
Daarom dienen wij twee moties in om aan de voorkant maatregelen te nemen om de maatschappelijke kosten aan de achterkant in de hand te houden. Ik vraag hierbij aan de voorzitter om het dictum van beide moties voor te lezen.

1. Motie onderzoek subsidiemogelijkheden beheersing faunaschade, mede ingediend door JA21 en CDA en PvZ
2. Motie effectiever faunabeheer winterganzen, mede ingediend door VVD, JA21, CDA en PvZ

Leefbaarheid

Goed te zien dat er veel belangstelling is voor de cultuur- en erfgoedregelingen, dat laat zien dat deze sectoren actief zijn. Een sterke cultuur- en erfgoedsector versterkt onze leefbaarheid. Zeker ook musea vinden wij hierin belangrijk. We zijn dan ook blij met de uitbreiding van middelen voor musea in het transitiebudget dat zorgt voor een zachte landing bij de voorgenomen bezuinigingen. Zo krijgen musea meer tijd om zich aan de nieuwe situatie aan te passen

Leefbaarheid. Er zijn veel initiatieven van onze Zeeuwen die de leefbaarheid versterken. Zulke initiatieven houden onze dorpen en wijken levend. Wij als BBB-fractie vinden zulke initiatieven belangrijk. Dit soort initiatieven van onderop verdienen een steuntje in de rug.

Daarom zijn wij teleurgesteld dat het leefbaarheidsfonds nog niet uit de verf komt. Dat de gelden niet worden uitgegeven en dat nog geen eenvoudige, laagdrempelige regeling voor lokale initiatieven vanuit dorpsraden, dorpshuizen en de Zeeuwen zelf is opengesteld. Ook vroegen wij om het leefbaarheidsfonds breed kenbaar te maken want weinig Zeeuwen kennen het fonds. Dus wanneer zien wij de eerste oproepen voor het leefbaarheidsfonds verschijnen op sociale media, in de lokale krantjes, in een mail aan de dorpshuizen en dorpsraden? Oftewel, ‘communiceer’ook dit! Wanneer kan gedeputeerde Van der Maas eindelijk in heel Zeeland lintjes door gaan knippen? Wij kijken ernaar uit!

Slot

Tot slot voorzitter, eindig ik graag waarmee ik begon, het moet niet uitmaken of je in Brouwershaven, Biggekerke of Biervliet woont. Houdt als Zeeland ook aandacht voor wat er in de dorpen leeft en blijf daarnaast Zeeland in de spotlight zetten bij het Rijk. Onze boodschap blijft helder: Elke regio telt, en Zeeland zeker! Dankuwel!