Antje Dees-de Vries- heeft op 5 juni namens BBB Zeeland een bijdrage geleverd aan het debat over de Jaarstukken 2025 en Voorjaarsnota 2026. Haar inbreng is hieronder in volledige vorm te lezen.

Voorzitter,
De jaarstukken laten zien dat de provincie financieel op orde is. Voor BBB is echter de belangrijkste vraag: merken onze inwoners dat ook? Zien boeren perspectief, blijven jongeren hier wonen en kunnen vrijwilligers nog evenementen organiseren zonder te verdwalen in regels? De financiële positie is voldoende om structurele en incidentele risico’s op te vangen. Wel blijft het belangrijk de boeggolf verder te verkleinen, zoals al in 2020 is aangegeven. Daarnaast vragen wij aandacht voor de herverdeling van het provinciefonds. De jarenlange onzekerheid hierover maakt langetermijnbeleid lastig. Hoe staat het met deze herverdeling en wanneer verwacht GS dat deze ingaat?

Voorjaarsnota 2026

Voor BBB draait deze voorjaarsnota om het op orde brengen van de basis voor Zeeland. Niet in 2050, maar vandaag.

Natuurherstel en stikstof

Een belangrijk dossier is natuurherstel en stikstof. het eerste van de drie prioritaire dossiers. Hoe concreet zijn de provinciale maatregelen inmiddels? Zijn er al initiatieven? Welk perspectief hebben ondernemers op de Kop van Schouwen en rond de Manteling? U sprak deze week met de minister. Wat is uw indruk: kunnen we door met onze Zeeuwse plannen? Zoetwater is ook een belangrijke schakel in het oplossen van het stikstofprobleem in Zeeland. Daar is dus ook Rijksgeld voor nodig.

Daarmee kom ik op het volgende: Wie Zeeland kent, weet: zonder zoetwater geen landbouw, geen natuur, geen sportvelden, geen leefbare dorpen, geen drink- of bluswater. We praten hier al jaren over. Over vasthouden, over systemen, over studies. Maar de realiteit is dat het eerste spoor — het vasthouden van water — simpelweg niet voldoende is. Dat wordt ook bevestigd door onderzoek. En dus moeten we door. BBB vindt dat we moeten nu serieus werk moeten maken van de aanvoer van zoetwater richting Schouwen-Duiveland. Niet als verre stip op de horizon, maar als concreet project, als eerste stap om later verder uit te breiden: Met een stappenplan, met een planning en met financiële dekking. Daarom dienen wij een motie in die het college oproept om bij de najaarsnota met een concreet voorstel te komen voor realisatie van deze zoetwateraanvoer.

Want voorzitter, zonder water geen toekomst voor ons fundament, water als eerste levensbehoefte voor mens en dier. Zonder water geen later.

Zeeland 2050, het tweede prioritaire dossier

Voor Zeeland 2050 wordt terecht budget vrijgemaakt. Deze investering moet Zeeland uiteindelijk veel opleveren. Tegelijkertijd mag dit geen puur ambtelijk traject worden. Blijf volksvertegenwoordigers én Zeeuwen actief betrekken, zorg dat er draagvlak is. Het gaat om onze gezamenlijke toekomst. Houd voor ogen waarom en voor wie we dit doen: het Zeeuwse belang voor het Haagse belang.

Onderwijs en onderzoek

Tijdens bezoeken aan Impuls Zeeland en het jongerensymposium op Vestrock bleek opnieuw hoe belangrijk onderwijs is voor economische groei en het behouden van jongeren. Wij horen graag welke concrete stappen nu worden gezet om relevante opleidingen op het gebied van energie, voedsel, water en techniek naar Zeeland te halen. Laten we groot denken en bijvoorbeeld gaan voor de vijfde technische universiteit van het land, hier in Zeeland Tegelijkertijd blijft aandacht voor het mbo cruciaal. Juist praktische beroepen zijn onmisbaar voor Zeeland en juist mbo’ers blijven vaak in onze regio wonen. Zorg dat praktijkonderwijs
behouden blijft.

Een mooi voorbeeld is de Nieuwe Rusthoeve, waar kennisinstellingen samenwerken en innovatie direct aan de praktijk wordt gekoppeld. BBB wil dat Zeeland dé proeftuin van West- Europa wordt voor voedselproductie in een veranderend klimaat. Daarom dienen wij een motie in die GS vraagt bij de najaarsnota met een voorstel te komen voor een provinciale bijdrage aan de Nieuwe Rusthoeve. Niet als subsidie, maar als strategische investering.

Organisatieontwikkeling, het derde prioritaire dossier

Het bericht over een extra managementlaag verraste onze fractie. Inmiddels begrijpen wij dat deze wijziging voortkomt uit behoeften binnen de organisatie zelf. Het gaat niet om een reorganisatie met ontslagen, maar om een andere inrichting. Wel zien wij risico’s op verkokering en tunnelvisie. Wij vertrouwen op de domeindirecteuren, maar adviseren om samenwerking en afstemming expliciet te borgen in de nieuwe structuur. Hoe kijkt GS hiernaar? Ook vragen wij aandacht voor de kilometervergoeding aan ambtenaren.

In 2023 diende BBB een motie in voor een redelijke overgangsregeling voor medewerkers die niet elektrisch rijden. Die kregen uiteindelijk 3,5 jaar respijt. Tevens werd aangegeven dat medewerkers die daarna in de
knel komen gebruik kunnen maken van het individueel keuzebudget. Zijn alle medewerkers hiervan op de hoogte en wordt hiervan gebruikgemaakt? Fietsers en emissievrije automobilisten ontvangen 23 cent per kilometer. Dat vinden wij begrijpelijk. Maar benzinerijders ontvangen per dag € 5,45 minder. Daarmee ontstaat de indruk dat benzineauto’s ongewenst zijn, terwijl deze gewoon zijn toegestaan. Medewerkers die recent nog een benzineauto hebben aangeschaft mogen wat BBB betreft niet onevenredig financieel worden benadeeld. Graag een reactie van GS. Tot zover de door GS benoemde prioritaire dossiers.

Bereikbaarheid

Voor BBB blijft bereikbaarheid prioriteit. We zien goede voortgang op projecten als de Deltaweg, Zanddijk en Traverse Kapellebrug. Hoe staat het met de vervangings- en renovatieopgaven? Is er voldoende ruimte in de begroting om een veilig weg- en vaarwegennet te garanderen of verwachten we nog tegenvallers? Wij zijn blij met de aandacht voor de Zeelandbrug. Zijn er vanuit het Rijk nieuwe ontwikkelingen? Is er beweging om meer infrastructuurgelden naar Zeeland te halen?

Openbaar vervoer

BBB is positief over de ervaringen met Flex. Wat op papier veelbelovend leek, blijkt in de praktijk succesvol. PS heeft de kaders vastgesteld in de Regionale Mobiliteitsstrategie en wat ons betreft wordt Flex volledig ingevoerd volgens die afspraken. Dat het systeem succesvol is en mogelijk meer kost, mag geen reden zijn om tussentijds de spelregels ingrijpend te wijzigen. Het is een gecompliceerd samenhangend systeem van grote lijnen en flexvervoer. Als we daar een kaartje uittrekken stort het kaartenhuis in.

Wij vinden het wel van belang om de huidige knelpunten spoedig aan te pakken. Maak eerst werk van technische problemen waardoor nu combinatieritten niet altijd mogelijk zijn. En maak ook een betere koppeling met het WMO-vervoer. Wij vragen de gedeputeerde hierover in gesprek te gaan met gemeenten. Mocht extra budget nodig zijn, dan zien wij liever een voorstel aan PS dan aanpassing van de vooraf gestelde kaders. Daarom dienen wij een motie in die GS oproept de spelregels te handhaven, problemen op te lossen en indien nodig extra middelen via de najaarsnota voor te leggen.

Daarnaast vragen wij om betere communicatie richting reizigers. Laat in de app zien waarom Flex niet beschikbaar is, wijs op alternatieven en maak duidelijk dat het nu nog om een testfase gaat. Voorkom teleurstelling, want een negatieve eerste ervaring werkt lang door. Leg ook duidelijk uit dat Flex geen taxi is en houd oog voor de positie van taxibedrijven. Kijk daarnaast naar verdere inzet van regionale vervoerders en behoud van buurtbussen met name ook vanwege hun belangrijke sociale functie.

Cultuur en erfgoed

Sinds de vaststelling van de Uitvoeringsagenda Cultuur en Erfgoed in 2024 zou de basisinfrastructuur op orde worden gebracht. Die veranderingen zien wij nog onvoldoende terug. Uit antwoorden op onze vragen blijkt bovendien dat jaarlijks opnieuw wordt bekeken hoeveel middelen ondersteuningsorganisaties ontvangen. Dat zorgt voor onzekerheid en bemoeilijkt personeelsbeleid. Ook worden begrotingen soms pas gedurende het jaar vastgesteld. Kan dat niet eerder? Wij zijn bang voor stilstand in plaats van de gewenste verbeteringen voor de hele sector.

Voor erfgoed wordt alleen in 2026 extra budget uitgetrokken voor restauratieachterstanden. Zijn die daarna weggewerkt of springt het Rijk structureel bij? Hoe voorkomen we nieuwe achterstanden?

Den Haag dichter bij Zeeland

De Tweede Kamer komt binnenkort naar het Grevelingenmeer voor een rondetafelgesprek. Dat sluit precies aan bij onze aangenomen motie om de Tweede Kamer dichter bij Zeeland te brengen. Wij hopen dan ook dat de precieze locatie in Zeeland zal landen. Belangrijke besluiten over Zeeland worden in Den Haag genomen. Juist daarom is het belangrijk dat Kamerleden hier in gesprek gaan met inwoners, ondernemers en bestuurders. Dat versterkt begrip én vertrouwen. Er zijn al gemeentehuizen die heel graag de Tweede Kamer willen ontvangen. Dus veel hoeft dat niet te kosten. Laten we de Abdij ook bij toekomstige bijeenkomsten voor de Tweede Kamer openstellen. Een vraag aan de commissaris, als ambassadeur van Zeeland. Hoe staat het met de lobby om dit rondetafelgesprek daadwerkelijk in Zeeland te laten plaatsvinden en daarmee uitvoering te geven aan de motie?

Energie

De RES doelen zijn na 2030 moeilijker te halen vanwege netcongestie. Wat BBB betreft kijken we breder dan zon- en windenergie. Ziet de gedeputeerde mogelijkheden voor initiatieven op het gebied van groen gas om ook na 2030 de RES-doelen te blijven halen? Zijn hier al ontwikkelingen en worden die in het provinciale beleid meegenomen?

Kernenergie blijft een spannend onderwerp. Welke keuze het rijk maakt zullen we dit jaar ervaren. Dit baart ons grote zorgen vanwege de druk op de ruimte. Wat ons betreft gaat dit niet ten laste van landbouwgrond. In september weten wij meer en zullen we in PS stemmen over een compensatiepakket. Wij gaan voor een fors Rijk-Regio pakket waar Zeeland flink van gaat profiteren.

Wonen

Voldoende woningen bouwen blijft topprioriteit. Rijksopgaven, zoals nieuwe kerncentrales, vergroten de druk op de woningmarkt maar bieden ook kansen. Het behoud van jongeren en jonge gezinnen vraagt om voldoende betaalbare woningen. Houd bij
provinciale kaders niet alleen rekening met de huidige bevolking, maar vooral met wie wij in Zeeland willen behouden en aantrekken. Waar zitten momenteel de grootste blokkades voor woningbouw? En verwacht GS dat nieuwe gemeentebesturen invloed hebben op de huidige woningbouwambities?

Leefbaarheid

Vorig jaar werd onze motie ‘Leefbaarheid van onderop’ aangenomen. Wat heeft dit concreet opgeleverd? Positief is dat er een aparte regeling is gekomen. Maar is die eenvoudig genoeg? Weten lokale initiatieven het fonds te vinden? Activiteiten in dorpshuizen, speeltuinen, jaarmarkten, eettafels: allemaal voorbeelden van initiatieven van onderop die wij graag gesteund zouden zien. Wij krijgen de indruk dat juist kleine initiatieven gericht op ontmoeting nog beperkt gebruikmaken van de regeling. Klopt dat? Liggen er misschien toch te veel drempels, zoals de te gebruiken e-herkenning?

De Zeeuwse Vereniging Kleine Kernen ondersteunt dorpshuizen en dorpsraden bij aanvragen. Dat waarderen wij zeer. Zij staan dicht bij inwoners en weten wat er leeft. Zijn zij hiervoor wel financieel voldoende toegerust en kan gekeken worden of zij breder betrokken worden bij de uitvoering van onze leefbaarheidsagenda?

Voorzitter, tot slot:
De maatschappij, dat zijn wij allemaal. Juist in buurten, dorpen, verenigingen en evenementen ontmoeten mensen elkaar. Vrijwilligers maken dat mogelijk. Maar evenementen staan onder druk. Er zijn te weinig vrijwilligers en organisatoren lopen vast in regels. Kleine evenementen moeten soms aan dezelfde eisen voldoen als grote commerciële evenementen. Vrijwilligers die zich jarenlang inzetten als verkeersregelaar of beveiliger moeten zich nu certificeren. Dat werkt demotiverend en kostenverhogend. Juist nu ontmoeting zo belangrijk is, in deze individualistische samenleving moeten wij geen extra drempels opwerpen. Wij moeten juist proberen om eenzaamheid op te lossen.

Daarom stelden wij samen met PvdA-GL een motie op die GS oproept te onderzoeken welke ondersteuning vrijwilligersorganisaties, het verenigingsleven nodig heeft. Waar knellen regels, en hoe dit kan worden opgelost. Misschien wel door het opstarten van een centraal vrijwilligersloket. Maar daarover straks meer van de PvdA-GL fractie die de motie in zal dienen. Want mensen die zich inzetten voor hun dorp of buurt verdienen geen bureaucratie, maar ondersteuning. Eigenlijk precies waar wij als BBB altijd voor pleiten, elkaar ondersteunen als dat nodig is, omzien naar elkaar. Laten wij dat hier in dit diverse gezelschap maar ook in de samenleving meer doen.

Dank u wel.